‘Juridische onafhankelijkheid in Polen wordt geofferd op altaar politiek’

“Het interview dat we nu hebben, zou niet worden uitgezonden op de Poolse radio. Nee, absoluut niet op de staatsomroep. Daar hoor je bijna alleen nog propaganda.”

De Poolse rechter Dariusz Mazur is op bezoek in Utrecht en sprak met verslaggever Marc-Robin Visscher over de, volgens hem, afbrokkelende rechterlijke macht in zijn thuisland. “De juridische onafhankelijkheid in Polen dreigt om geofferd te worden op het altaar van de politiek.” Volgens Mazur hebben rechters er bijna niets meer te zeggen en voert de regering een lastercampagne tegen ze. “De waarden staan op het spel. Ik heb er weinig vertrouwen in dat dit weer goedkomt. De toekomst van de wetshandhaving loopt gevaar.”

Er is een ontwikkeling gaande in Polen: de rechterlijke macht is alleen nog maar een instrument van de overheid.

Kees Sterk

Kees Sterk, vice-president van de Raad voor de Rechtsspraak in Nederland, deelt het negatieve beeld dat zijn Poolse collega schetst. “Er is een ontwikkeling gaande in Polen: de rechterlijke macht is alleen nog maar een instrument van de overheid. Het gevaar daarvan is dat de rechterlijke macht niet meer de Poolse burgers kan beschermen in hun rechten tegen die overheid.” Volgens Mazur zijn er ongeveer 150 rechters in Polen die “handpoppen zijn van de Poolse regering”. In totaal werken er 10.000 rechters in het land. “Als rechters beslissingen nemen waar de regering niet blij mee is, komen ze in de beklaagdenbank terecht. Ze worden persoonlijk aangepakt voor hun uitspraken”, gaat Mazur verder. Hij heeft dit zelf nog niet meegemaakt, maar wel veel verhalen van collega’s gehoord.

“Ook heb ik gehoord dat auto’s van rechters werden vernield. Zij vroegen om een onderzoek bij de autoriteiten, maar dat kwam er nooit”, vertelt Mazur. “Er wordt een gevoel gecreëerd dat rechters niet meer veilig zijn”, bevestigt Sterk. De Poolse rechtspraak is al maanden in het nieuws. De regering wil de rechterlijke macht hervormen, maar krijgt veel kritiek op die plannen omdat ze daarin zelf veel meer invloed zou krijgen op de benoeming van rechters. President Duda heeft maandag een nieuwe wet gepresenteerd; in dat voorstel heeft de regering iets minder te zeggen over rechterlijke benoemingen dan in het oorspronkelijke plan, maar Duda meer.

De Europese Commissie is zeer kritisch over de hervormingen. Warschau heeft gezegd erover in gesprek te willen met de vice-voorzitter van de Commissie, Frans Timmermans. Een ander voorbeeld waarbij duidelijk wordt dat de Poolse regering de rechterlijke macht naar hun hand probeert te zetten, gaat over een billboardcampagne. “De billboards verwijzen naar een website met een lastercampagne.”

Mazur noemt een voorbeeld. “Op een van die billboards wordt gesproken over een rechter die een broek heeft gestolen. Op het billboard lijkt het alsof de man na zijn werk gewoon de winkel in liep en illegaal een broek meenam. Dit is helemaal niet waar, de man was ten tijde van de diefstal al jaren gepensioneerd en verward.”

Corrupt en lui

Ook Sterk kent zulke trucs. “Ik was laatst in Warschau en daar hingen allemaal spandoeken voor het gebouw van de Hoge Raad. Op de spandoeken stonden dingen als: ‘rechters zijn corrupt’ en ‘rechters zijn lui’. Ik vroeg aan de directeur van de Hoge Raad waarom hij de spandoeken niet liet weghalen, want er stond niemand bij. Toen vertelde hij me dat de regering weigert om de doeken weg te halen.”

Het is zorgwekkend, zegt Mazur. Maar het is ook een interne kwestie, Nederland kan niet veel doen. Daar is Sterk het niet mee eens. “Als Nederlandse rechters mogen we ons bemoeien met Poolse rechters. Wij steunen ze door artikelen te schrijven en publiciteit te zoeken. We doen wat we kunnen, maar we kunnen als rechters niet aan politiek doen. Hoe het gaat aflopen? Ik weet het niet.”

Welkom op Over Oost-Europa, kennisplatform voor informatie, opinie, bemiddeling en advies over Oost-Europa. Graag contact opnemen via info@overoosteuropa.nl

Getagd met

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*

*

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.