Baltische staten vrezen Rusland.

De Baltische Staten voelen de hete adem van Rusland in hun nek blazen. De Baltische staten grenzen direct aan Rusland en met een grote marinebasis in Kaliningrad voelen zij zich direct bedreigd. De NAVO stuurt extra troepen en materieel om de landen in Oost-Europa gerust te stellen en Poetin te tonen, dat ze bereid is om het NAVO grondgebied daadwerkelijk te verdedigen. Hopelijk werkt deze afschrikking en komt het niet tot een daadwerkelijk conflict zoals in Oost-Oekraïne. Doordat er een grote Russische minderheid binnen de grenzen van de Baltische staten woont,  is er een extra onzekere factor voor deze landen. Waar ligt de loyaliteit van deze groep als het er op aan komt? Hoeveel invloed heeft Rusland, bijvoorbeeld via tv-zenders, nu al? In het verleden oefende Rusland vaak druk uit door de gastoevoer naar de Baltische staten af te knijpen. Via die gaskraan kan Rusland nu in ieder geval minder invloed uitoefenen op de Baltische staten dan voorheen: de CNG Terminal in Klaipėda is klaar. Maar Litouwen, Letland en Estland voelen zich kwetsbaar. De burgeroorlog in Donbass, de annexatie van de Krim: zoiets kan ook zomaar in Litouwen gebeuren.

Hoe kijkt Moskou eigenlijk naar de geopolitieke situatie? Voor Rusland is sinds de ineenstorting van de Sovjet-Unie de situatie verslechterd. De NAVO en EU (die in Moskou als elkaar verlengde worden gezien) zijn opgeschoven in hun richting. Dat de landen vrijwillig zijn toegetreden tot de bondgenootschappen in in Russische ogen niet zo relevant. Hoeveel is de invloedssfeer van de oude vijand eigenlijk opgeschoven? Behoorlijk:

De strategische ligging van Kaliningrad komt in bovenstaand kaartje ook goed naar voren. De annexatie van de Krim (thuisbasis van de Zwarte Zeevloot) is vanuit Russisch veiligheidsbeleid goed te verklaren. Moskou hamert ook voortdurend op de gevaren die Rusland loopt  als legitimatie van hoge militaire uitgaven en militaire interventies in Moldavië (Transnistrië 1990), Georgië (2008),  Oekraïne (2014 Krim en Dombass) en Syrië (2015). De (al dan niet vermeende) externe dreiging zorgt voor het verstommen van kritiek binnen Rusland. Als er al binnenlandse kritiek komt op Poetin – en dat is levensgevaarlijk– kan dit als ‘niet patriottisch’ worden weggezet.

In 2002 studeerde ik Pools aan de Universiteit van Krakau. In een college over geopolitiek wees de docent op het trauma dat Rusland voelde door het verlies van de Sovjet-Unie. In mijn ogen was de situatie in de Sovjet-Unie toch ook niet geweldig geweest? Onvrijheid, ongelijkheid, lege winkels: het was niet bepaald een walhalla.  Nee, dat klopt, maar er zit een gevaar in het schofferen van Rusland als verliezer van de koude oorlog. Immers: Rusland is teruggeworpen op haar grenzen van de 17de eeuw. Als er geen solide democratische structuur komt in Rusland, en die leek toen al ver weg, wil Rusland haar invloed op termijn herstellen.  Enigszins naïef vroeg ik of hij bang was voor een nieuwe oorlog in Oost-Europa. Zijn voorspelling was: binnen tien jaar gaan we nieuwe conflicten zien in Oost-Europa. Zoals je op bovenstaande kaart kunt zien heeft hij gelijk gekregen.

Welkom op Over Oost-Europa, kennisplatform voor informatie, opinie, bemiddeling en advies over Oost-Europa. Graag contact opnemen via info@overoosteuropa.nl

Getagd met

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*

*

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.