Van crisis naar crisis

De Europese Unie kraakt in haar voegen, ze sleept zich van crisis naar crisis. Nu is  Nederland dit half jaar voorzitter. Maar ik heb er een hard hoofd in, dat het Nederlandse voorzitterschap ook maar een structurele oplossing gaat voorstellen voor de vele problemen waar de EU voor staat. Het zit hem al in het logo van het voorzitterschap: dat is uit kostenbesparing gerecycled van het Nederlandse voorzitterschap in 2004. Logisch, gezien de economische crisis -of was die niet juist voorbij?- maar samen met die noodtent getuigt het hele voorzitterschap niet van nieuw elan, visie of durf. En dat vind ik jammer. En een gemiste kans. Want er zijn genoeg problemen.

Ik ben altijd een warm voorstander van het Europese project geweest. Natuurlijk was de samenwerking tussen de lidstaten verre van perfect, niet volledig democratisch en ja: het kostte ook geld. Daar tegenover stond dan ook iets bijzonders: vrede, voorspoed, vrijheid en voedselzekerheid. En er werd constant gewerkt aan verbeteringen: in kleine stapjes zouden de tekorten in de samenwerking op termijn op zijn minst verbeteren. In mijn ogen was die imperfectie de prijs voor vrede en voorspoed in Europa, waarbij elk land zijn eigen identiteit kon behouden. Met als bonus voor de gewone Europeaan: reizen zonder paspoortcontroles en recenter zelfs een gezamenlijke munt. Op vakantie naar zonnige Griekse stranden en later glinsterende Poolse meren zag je de invloed van de subsidies uit de EU. Het gaf mij een gevoel van solidariteit.

Toen kwam in 2008 de financiële crisis. Door onder andere de garantstellingen van de verschillenden overheden om de bankensector overeind te houden ontstond de Eurocrisis. Daarbij werden de schulden voor Griekenland onbeheersbaar. In 2010 kwam Griekenland onder financieel toezicht te staan en werden er miljarden aan steun verleend. Tegelijk werd een pakket bezuinigingsmaatregelen opgelegd die de Griekse economie deed krimpen met 25%. In Nederland wordt al gesteund en gekreund om een kwartaalkrimp van 0,25%: crisis! Kun je nagaan wat er in Griekenland gebeurde. Na vijf jaar toezicht is het land er door de bezuinigingen nog slechter aan toe. De nieuwe regering van SYRIZA wenste te onderhandelen over een andere oplossing en kon niet nog een bezuinigingsronde verkopen. Premier Tsipras en zijn regering werden weggezet als gevaarlijk links. Ze kregen een donderpreek te verduren in het Europees parlement van de heer Verhofstadt:

Welk recht heeft Verhofstadt om zo uit te varen tegen Tsipras? Natuurlijk zijn er veel misstanden in Griekenland. Ja, het was een politiek besluit om Griekenland tot de Euro toe te laten (en ook toen al wist men, dat de cijfers rammelden).  Maar het land staat al sinds 2010 onder toezicht, toch? De Trojka zat al vijf jaar in Athene en heeft de crisis zeker niet kunnen bezweren. Zijn de maatregelen die Verhofstadt noemt niet door de vorige Griekse (liberale) regeringen uitgevoerd? Misschien niet. Maar ging Guy toen ook zo tekeer? Nee, toen hoorde je Verhofstadt niet. En nu de linkse Griekse regering niet nog meer van het zelfde niet werkende medicijn wil slikken wordt je als verkozen premier zo afgeserveerd. Ik heb met het schaamrood op mijn kaken zitten kijken.

Het antwoord van Tsipras of Guy Verhofstadt wil ik niet onthouden:

Wat van Griekenland wordt gevraagd is een totale uitverkoop van alles wat het land nog heeft, zonder zicht op schuldsanering of kans op herstel. Wat is het nut daarvan? Dat Spanje, Portugal, Cyprus en Ierland die wel de pakketten hebben geslikt niet gaan protesteren? Dat het domino effect van een Grieks bankroet niet de Italiaanse staatsschuld besmet? Tsipras vraagt om een schuldsanering die voor Griekenland te dragen is. De miljarden komen niet terug. Naar een nieuwe bezuinigingsronde zorgt zeker niet voor herstel en stabiliteit.

Na deze tirade vroeg ik mij af, wat er met al dat geld voor Griekenland is gebeurd. In de afgelopen jaren is er immers al heel veel geld naar Griekenland gegaan. Dan zouden de inwoners nu toch praktisch allemaal in goede doen moeten zijn. dankzij onze genereuze steun? Wie op straat rondkijkt moet vaststellen, dat de miljarden in ieder geval niet naar de 10 miljoen inwoners, de ‘gewone Griek’ zijn gegaan. Waarheen dan wel? Het komt erop neer, dat via de Griekse schatkist de miljarden terugvloeien naar de grote Europese banken die Griekenland eerder geld hebben geleend. Deze met name Duitse en Franse banken worden indirect gesteund met geld uit de noodpakketten. Een verkapte bail out dus. De grote Franse en Duitse  banken kunnen een failliet van Griekenland niet dragen.

Slechts een klein deel wordt geïnvesteerd om de economie weer op gang te helpen. Ik heb medelijden met de Grieken. Ik schaam me voor de snoeiharde behandeling die SYRIZA te verduren heeft gehad. Terwijl het niet alleen vanuit menselijk, maar ook vanuit geopolitiek oogpunt essentieel is om Griekenland binnen de EU te houden. De spanningen in de oostelijke Middellandse Zee zijn al groot. Zeker is, dat lidmaatschap van de EU -voor veel landen decennialang een doelstelling op zich- niet automatisch leidt tot meer welvaart, vrede en veiligheid. Ik had niet gedacht, dat ik nog zo teleurgesteld zou raken over de EU.

Graag citeer ik een stuk van Rutger Bregman (de Correspondent).

‘Juist nu het echt nodig is, ontbreekt de politieke moed om de euro en de Europese eenheid te verdedigen. Juist nu het tijd is voor een nieuw Marshallplan en een nieuwe schuldenconferentie, wordt Europa geregeerd door kleine, bange mannen. Juist nu het tijd is voor wezenlijke, op maat gemaakte hervormingen in Griekenland – een onafhankelijke belastingdienst, een stevige aanpak van corruptie, het einde van de privileges van de scheepvaart, noem maar op – lopen de onderhandelingen vast op een bot bezuinigingspakket dat nog meer van hetzelfde zal brengen.

En trouwens: wie het grotere plaatje Dit filmpje van vox.com legt helder uit waarom de overdracht van welvaart eigenlijk onvermijdelijk is. overziet, moet erkennen dat een eurozone zonder structurele welvaartsoverdracht van noord naar zuid onmogelijk is. Net zoals Zuid-Holland eigenlijk Drenthe subsidieert en New York geld pompt naar South Carolina, zo kan de eurozone alleen werken als de rijke landen solidair zijn met de armere landen. Uiteindelijk wordt iedereen daar beter van, want als het goed gaat met je buurman gaat het ook beter met jou.

‘Maar kiezers pikken het niet als er nog meer geld naar de Grieken gaat,’ klinkt het dan. De waarheid is dat vrijwel geen enkele politicus het überhaupt geprobeerd heeft om dit eerlijke verhaal te vertellen. Vijftien jaar geleden hadden de Europese leiders het lef om aan een monetaire unie te beginnen. Nu hebben ze de moed niet deze echt te verdedigen. Toen het misging, schrijft Dat schrijft Waldman in dit zeer lezenswaardige blog. de econoom Steve Randy Waldman, gaven de Europese leiders hun gezamenlijke fouten niet toe, maar begonnen ze met vingerwijzen. ‘Ze veranderden een systematisch probleem van financiële architectuur in een ruzie tussen Europese naties. Ze brachten de boze geesten terug waar hun voorgangers een halve eeuw over hadden gedaan om ze uit te drijven.’

Of het nu gaat over de financiële crisis, de klimaatcrisis of de eurocrisis – keer op keer speelt het onvermogen om het grotere plaatje te zien ons parten. Het is dan ook de ultieme diagnose van deze tijd: het gebrek aan collectieve verbeeldingskracht.’  Ik ben het daar hartgrondig mee eens.

 

Welkom op Over Oost-Europa, kennisplatform voor informatie, opinie, bemiddeling en advies over Oost-Europa. Graag contact opnemen via info@overoosteuropa.nl

Getagd met , ,

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*

*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.